Trausti Ólafsson (1891–1961)│Frá Breiðavík til Kaupmannahafnar

Ljósmyndasafn

Hann fæddist í Breiðavík í Rauðasandshreppi í Vestur-Barðastrandarsýslu sumarið 1891, næstelstur fimm barna, hjónanna í Breiðavík, Sigríðar Traustadóttur (1870–1951) og Ólafs Ólafssonar (1854–1898). Á uppvaxtarárum sínum var Trausti dugmikill vinnumaður til sjós og lands en hugur hans hneigðist til náms. Í heimasveit sinni fékk hann tilsögn hjá séra Þorvaldi Jakobssyni sóknarpresti í Sauðlauksdalsprestakalli og þótti óvenju glöggur og vinnusamur námsmaður. Þaðan lá leið hans í Gagnfræðaskólann á Akureyri og síðan í Menntaskólann í Reykjavík, þaðan sem hann útskrifaðist sem stúdent 1915. Sama ár sigldi Trausti til Kaupmannahafnar og hóf þar nám í efnaverkfræði við Den Polytekniske Læreanstalt, og útskrifaðist hann þaðan sem efnaverkfræðingur vorið 1921. 

Við heimkomuna tók Trausti við stöðu forstöðumanns Efnarannsóknastofnunar ríkisins. Þar starfaði hann allt þar til stofnunin varð meginkjarninn í Atvinnudeild Háskóla Íslands, árið 1937, sem hann og veitti forstöðu til ársins 1940. Auk þess að vera deildarstjóri iðnaðardeildar Atvinnudeildarinnar frá 1937–1946 var hann einnig kennari við læknadeild Háskólans 1921–1958 og við verkfræðideild 1941–1958. Trausti var sæmdur prófessorsnafnbót af forseta Íslands sumarið 1945.
Á sýningunni "Frá Breiðavík til Kaupmannahafnar" eru sýndar ríflega 20 ljósmyndir af um 200 mynda plötusafni Trausta Ólafssonar sem varðveitt er á Ljósmyndasafni Reykjavíkur. Flestar myndirnar eru teknar á árunum 1919–1928, í heimasveit hans fyrir vestan, í Kaupmannahöfn á námsárunum og í heimabæ eiginkonunnar, Maríu S. Petersen (1898–1965), Klakksvík í Færeyjum. 


Þótt myndasafn Trausta sé ekki umfangsmikið geymir það einkar forvitnilegan vitnisburð um mannlífið í Rauðasandshreppi á fyrrnefndu tímabili auk þess að gefa forvitnilega innsýn í dvöl íslenskra námsmanna í Kaupmannahöfn um 1920. Myndir hans endurspegla, á einkar afgerandi og ljóslifandi hátt, hinar skörpu andstæður sem óneitanlega voru, og eru, á milli þessara tveggja ólíku heima. 

Trausti fangar andrúmsloft heimasveitarinnar, þar sem sjá má börn og fullorðna svífa um slægjuna með hrífur í hönd, glaðbeitta sláttumenn með orf sín og ljái og sællegar blómarósir koma sér vel fyrir í heyfengnum. Á meðan vappar íslenskur fjárhundur um túnið. Við sjáum líka húsakostinn í Breiðavík, börn bregða á leik með nýfæddan kálf og áhugaverðar myndir af hraustlegum vermönnum í Kollsvíkur- og Breiðavíkurverum.


Þær myndir sem Trausti tók í Kaupmannahöfn leiða okkur inn í annan heim. Og þótt hann myndi þéttbýlisbraginn sem einkennir borgina, fólksmergð á Ráðhústorginu á hátíðisdegi eða fólk að spássera um borgina, er það einkum veröld námsmannsins sem einkennir myndefnið. Hér er um að ræða fágætar ljósmyndir af íslenskum háskólastúdentum sem dvöldust á Gamla Garði (Regensen), hinu fornfræga stúdentaheimili við Stóra Kanúkastræti í Kaupmannahöfn. Þetta eru hressilegar myndir af vel klæddu ungu fólki að máta sig í hlutverki heimsborgarans. Þar má m.a. sjá ábúðarfulla námsmenn sitja við bóklestur utan dyra sem innan á meðan aðrir tylla sér á bekk undir frú Lind, linditrénu fræga sem garðprófastur gróðursetti innangarðs um 135 árum fyrr. En lífið var ekki aðeins bóklestur eða spássitúrar um borgina, því inn á herbergjum var brugðið á leik og haldin fjörleg ölteiti í góðra vina hópi. Þar fæddust hugmyndir og grunnur var lagður að ævarandi kunningsskap ... jafnvel ævilöngum hjónaböndum.

Trausti Ólafsson (1891–1961)│Frá Breiðavík til Kaup­manna­hafnar

Trausti Ólafsson var á sínum tíma allþekktur í íslensku samfélagi fyrir störf sín í þágu efna¬fræði¬rannsókna og gegndi á því sviði ýmsum trúnaðastörfum fyrir íslenska ríkið.

Trausti Ólafsson (1891–1961)│Frá Breiðavík til Kaupmannahafnar